مراسم چهارشنبه سوری در مناطق مختلف ایران:
آذربايجان شرقی:
تبريزی ها در اين شب بر روی هم گلاب يا آب می پاشند و معتقدند اين كار زندگی را با سعادت قرين می كند. از رسوم ديگر تبريزی ها در اين شب, فرستادن خنچه از منزل داماد به منزل عروس است.
دختران دم بخت تبريزی هنگام پريدن از روی آتش اين ترانه را می خوانند: «بختم آچيل, چهارشنبه» يعنی چهارشنبه! بختم را باز كن.
آذربايجان غربی:
دختران دم بخت تبريزی هنگام پريدن از روی آتش اين ترانه را می خوانند: «بختم آچيل, چهارشنبه» يعنی چهارشنبه! بختم را باز كن.
آذربايجان غربی:
خانوادههای اروميهای در اين شب به خانه مسن ترين فرد فاميل می روند و به خوردن آجيل سرگرم می شوند.
اردبيل:
اردبيل:
در مغان, مردم پيش از طلوع آفتاب روز چهارشنبه, دسته جمعی به كنار رودخانه می روند, آتشی می افروزند و هنگام بازگشت, زنان ظرفهايشان را از آب رودخانه پر می كنند و به خانه آورده و آن را دور و بر خانه می پاشند, تا با اين كار سال جديد, سالی سرشار از روشنی, زلالی و پاكی شود.
بوشهر:
بوشهر:
بوشهری ها پس از آتشافروزی در خانههايشان و پريدن از روی آن, با قايق از روی آب می گذرند و معتقدند اين كار نحسی اين شب را از بين می برد.
خراسان:
خراسان:
در خراسان مراسم كوزه شكستن با خواندن ترانه؛ «درد و بلام تو كوزه، راه بيفته بره تو كوچه» همراه است. در برخی نقاط خراسان به جای آش, پخت چهار نوع پلو اعم از رشته پلو, عدس پلو, زرشك پلو و ماش پلو رسم است و آن را ميان فقرا و همسايگان نزديك تقسيم می كنند. در آجيل خراسانی ها مطلقاً نمك وجود ندارد, چون نمك را علامت شور بختی می دانند.
خوزستان:
خوزستان:
در اهواز پس از پريدن از روی آتش, مراسم قاشق زنی انجام می شود و خانوادهها, خوراكی يا آجيل شور و شيرين را در ظرف قاشق زنان می ريزند.
سيستان و بلوچستان:
سيستان و بلوچستان:
در سيستان و بلوچستان مردم گونی, پتو و نمد كهنه را به دور هم می پيچند و آن را در شب چهارشنبه آخر سال آتش می زنند و معتقد نحس بودن اين شب با اين عمليات از بين می رود.
فارس:
فارس:
در شيراز برای گشودن بخت دختران به سعديه می روند و از آب استخر سعديه به سر و روی دختران می ريزند. زنان نيز با ريختن اين آب بر روی خود, اعتقاد دارند مهرشان در دل شوهر فزونی می يابد.
كردستان:
مردم كردستان به خصوص روستاييان, دستهجمعی به صحرا و به چشمه سارها رفته و پس از شادی و پايكوبی و كشتی گرفتن, هنگام بازگشت به منزل مقداری سنگ ريزه آن را بدون اين كه به پشت سر نگاه كنند، به عقب پرت می كنند و با اين كار بلا و آفت را از خود دور می كنند.
از ديگر مراسم های جالب اين شب در كردستان, شال اندازی است كه عدهای از جوانان بالای پشت بام خانهها و كنار درهها و پنجرههای همسايگان و ثروتمندان رفته و ضمن خواندن سرود و تصنيف از دريچهای شال را آويزان می كنند و اهل خانه نيز هديهای را به شال می بندند.
كرمان:
از ديگر مراسم های جالب اين شب در كردستان, شال اندازی است كه عدهای از جوانان بالای پشت بام خانهها و كنار درهها و پنجرههای همسايگان و ثروتمندان رفته و ضمن خواندن سرود و تصنيف از دريچهای شال را آويزان می كنند و اهل خانه نيز هديهای را به شال می بندند.
كرمان:
در كرمان مقداری ذغال, نمك, سكه و كمی نان را در كوزهای خالی می ريزند و آن را شب چهارشنبه سوری از بالای بام به كوچه پرتاب می كنند تا بلا و كمبود از خانه دور شود.
گيلان:
گيلان:
در روستاهای اطراف رشت, غرب شب چهارشنبه سوری, پوشال برنج را در پنج منطقه با فاصله كنار هم می چينند. سپس آن را آتش زده و برای دفع چشم زخم, اسپند در آتش می ريزند و اين ترانه را به گويش گيلكی می خوانند.
گل, گل چهارشنبه
به حق پنجشنبه
نكبت بیشه
دولت بیيه
زردی بیشه
سرخی بیيه
يعنی: آتش سرخ چهارشنبه! به حق پنجشنبه نكبت برود, دولت بيايد, زردی برود, سرخی بيايد.
آنها در اين شب خورشت ترشه تره می پزند و آن را با كته, ماست و دوغ می خورند. صبح چهارشنبه خاكستر به جای مانده از آتش شبانه را جمع كرده و پای درختان ميوه می ريزند تا درختان بارور شوند و ميوه بيشتری دهند.
لرستان:
گل, گل چهارشنبه
به حق پنجشنبه
نكبت بیشه
دولت بیيه
زردی بیشه
سرخی بیيه
يعنی: آتش سرخ چهارشنبه! به حق پنجشنبه نكبت برود, دولت بيايد, زردی برود, سرخی بيايد.
آنها در اين شب خورشت ترشه تره می پزند و آن را با كته, ماست و دوغ می خورند. صبح چهارشنبه خاكستر به جای مانده از آتش شبانه را جمع كرده و پای درختان ميوه می ريزند تا درختان بارور شوند و ميوه بيشتری دهند.
لرستان:
در اين شب در خرمآباد هيزم را به هفت دسته تقسيم كرده و با فاصله های معينی در يك رديف چيده و آتش می زنند و با گويش محلی می گويند:
«زردی مه و تو, سرخی تو و مه»
«زردی مه و تو, سرخی تو و مه»
مازندران:
در روستاهای مازندران در شب چهارشنبه سوري آشی پخته میشود به نام «آش هفت ترشی» كه از هفت نوع سبزی, ترشی و حبوبات به علاوه «گزنه آش», كه يك نوع سبزی است, در آن استفاده می شود.
مردم اين روستاها معتقدند؛ خوردن اين آش بسياری از بيماری ها و كسالت ها را از بين می برد.
استان مركزی:
مردم اين روستاها معتقدند؛ خوردن اين آش بسياری از بيماری ها و كسالت ها را از بين می برد.
استان مركزی:
در اين استان علاوه بر مراسم آتشبازی, برای آمرزش اموات مقداری خرما يا شكر پنير تهيه كرده و سر گذر ميان عابران تقسيم می كنند.
***
سه شنبه ( چهارشنبه سوری ) 23 اسفند / 2570 شاهنشاهی
